Chuyển đến nội dung chính

An Lộc Victory & Cộng sự

Bị lừa chuyển tiền qua mạng: Khi nào cần trình báo và Luật sư có thể hỗ trợ gì?

Ngày đăng: An Lộc Victory & Cộng sự

Bị lừa chuyển tiền qua mạng: Khi nào cần trình báo và Luật sư có thể hỗ trợ gì?

Lừa đảo trực tuyến không còn là những kịch bản dễ nhận biết

Tháng 9/2026, Bộ Công an tiếp tục cảnh báo nhiều kịch bản lừa đảo trên không gian mạng có sử dụng AI, Deepfake, DeepVoice, mạng xã hội, ngân hàng số và phương tiện thanh toán điện tử để tạo lòng tin, giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng hoặc người quen rồi yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền. Cơ quan Công an cũng ghi nhận các thủ đoạn tạo thông báo chuyển tiền giả, giả danh cơ quan, đơn vị hoặc dựng ứng dụng đầu tư để tạo số dư, lợi nhuận giả.

Điều đáng lo ngại là sau khi chuyển tiền, nhiều người không biết vụ việc của mình là tranh chấp dân sự hay đã có dấu hiệu tội phạm; có người tiếp tục chuyển thêm tiền vì tin rằng phải “nộp phí giải ngân”, “đóng thuế”, “xác minh tài khoản” hoặc “nộp tiền để được hoàn tiền”.

Trong giai đoạn này, quyết định đúng và kịp thời quan trọng hơn việc tự suy đoán tội danh.

Không phải mọi vụ việc trên mạng đều áp dụng cùng một tội danh

Nếu một người dùng thông tin gian dối làm cho chủ tài sản tin tưởng và tự nguyện giao tài sản, hành vi có thể được xem xét dưới góc độ Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Trường hợp hành vi sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử theo các phương thức thuộc Điều 290 và không thuộc trường hợp Điều 173, Điều 174 thì cơ quan tố tụng có thể xem xét Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Việc xác định tội danh cuối cùng phụ thuộc phương thức thực hiện, ý thức chiếm đoạt, dòng tiền và chứng cứ cụ thể.

Do đó, khách hàng không nên tự ghi trong đơn rằng “chắc chắn người này phạm Điều 174” hoặc “chắc chắn là Điều 290” nếu hồ sơ chưa được đánh giá đầy đủ. Nội dung trình báo nên tập trung vào diễn biến khách quan, lời giới thiệu, thông tin gian dối, thời điểm chuyển tiền, tài khoản nhận tiền, chứng từ và hậu quả.

Khi phát hiện bị lừa, điều gì cần được ưu tiên?

Việc đầu tiên là ngừng mọi giao dịch tiếp theo và không tiếp tục cung cấp mã OTP, mật khẩu, dữ liệu định danh hoặc quyền truy cập thiết bị.

Tiếp theo, khách hàng nên liên hệ ngay với ngân hàng bằng kênh chính thức để thông báo giao dịch có dấu hiệu gian lận và đề nghị hỗ trợ theo quy trình của ngân hàng. Tháng 6/2026, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước đã triển khai cơ chế phối hợp trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến, cho thấy việc phản ứng sớm với dòng tiền là vấn đề ngày càng được chú trọng.

Song song đó cần bảo toàn chứng cứ: sao kê, biên lai chuyển khoản, số tài khoản nhận tiền, lịch sử trò chuyện, email, số điện thoại, tên tài khoản mạng xã hội, đường dẫn, file ghi âm hoặc hình ảnh nếu được thu thập hợp pháp. Không nên chỉ giữ ảnh chụp màn hình rời rạc mà cần lưu cả bối cảnh và nguồn xuất phát của dữ liệu.

Có thể trình báo ở đâu?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, mọi tố giác, tin báo về tội phạm phải được tiếp nhận và giải quyết. Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát là các cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận; việc tố giác có thể được thực hiện bằng lời hoặc bằng văn bản. Điều 147 quy định thời hạn ban đầu để kiểm tra, xác minh nguồn tin là 20 ngày; vụ việc phức tạp có thể được kéo dài theo cơ chế luật định.

Điều quan trọng là người bị hại cần có dấu vết tiếp nhận: biên bản tiếp nhận, giấy xác nhận, số tiếp nhận hoặc tài liệu chứng minh cơ quan có thẩm quyền đã nhận hồ sơ.

Luật sư cần tham gia ở thời điểm nào?

Luật sư nên tham gia sớm khi số tiền lớn, có nhiều tài khoản trung gian, có nhiều người bị hại, vụ việc liên quan doanh nghiệp hoặc khi khách hàng không biết cách trình bày diễn biến và chứng cứ.

Công việc của luật sư không chỉ là “viết đơn tố giác”. Luật sư có thể hệ thống hóa dòng thời gian; xác định tài liệu nào chứng minh thủ đoạn gian dối; rà soát tài khoản, hợp đồng hoặc thông tin liên quan; chuẩn bị yêu cầu bồi thường; theo dõi tiến trình giải quyết nguồn tin và bảo vệ quyền lợi của người bị hại trong quá trình tố tụng.

Một hồ sơ tốt không nằm ở số lượng trang, mà ở việc chứng minh được ai đã nói gì, vào thời điểm nào, người bị hại tin vào thông tin nào, tiền đã đi đâu và thiệt hại thực tế là bao nhiêu.

Khi nào nên đặc biệt cảnh giác?

Nếu người liên hệ yêu cầu chuyển thêm tiền để “mở khóa tài khoản”, “thu hồi tiền bị lừa”, “nộp tiền bảo chứng” hoặc khẳng định có thể lấy lại tiền ngay mà không cần hồ sơ, khách hàng cần kiểm tra lại thông tin. Sau một vụ lừa đảo, nạn nhân có thể tiếp tục trở thành mục tiêu của một vụ lừa đảo khác.

Thông điệp: Phát hiện sớm, bảo toàn chứng cứ và trình báo đúng trọng tâm thường quan trọng hơn việc tự tranh luận về tội danh.

Nếu đang có giao dịch chuyển tiền nghi bị lừa đảo, An Lộc Victory & Cộng sự có thể hỗ trợ rà soát chứng cứ, chuẩn bị hồ sơ trình báo và bảo vệ quyền lợi của người bị hại theo từng vụ việc cụ thể.

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo tại thời điểm đăng. Việc áp dụng vào từng vụ việc cần đối chiếu hồ sơ, thời điểm phát sinh và quy định có hiệu lực.