Chuyển đến nội dung chính

An Lộc Victory & Cộng sự

“Bút sa gà chết” – Nhận diện những rủi ro pháp lý trước khi đặt bút ký một hợp đồng thương mại

Ngày đăng: An Lộc Victory & Cộng sự

“Bút sa gà chết” – Nhận diện những rủi ro pháp lý trước khi đặt bút ký một hợp đồng thương mại

Trong quá trình kinh doanh, giao kết hợp đồng thương mại là một hoạt động mà các doanh nghiệp phải thường xuyên thực hiện. Việc giao kết hợp đồng không chỉ nhằm ghi nhận thỏa thuận của các bên về đối tượng của hợp đồng, giá cả mà còn xác lập sự ràng buộc pháp lý về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp hiện nay phải đối mặt với những rủi ro lớn từ việc thực hiện hợp đồng do không rà soát lại các nội dung quan trọng trước khi ký kết hợp đồng thương mại. Điều này có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp. Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật An Lộc Victory & Cộng sự sẽ giúp Doanh nghiệp nhận diện những rủi ro cần phải kiểm soát trước khi thực hiện việc ký kết một hợp đồng thương mại.

  1. Hợp đồng thương mại là gì?

Căn cứ vào khái niệm Hợp đồng được quy định tại Điều 385 Bộ luật dân sự năm 2015 và Hoạt động thương mại theo khoản 1 Điều 3 LTM 2005, có thể hiểu Hợp đồng thương mại là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ giữa các bên trong việc thực hiện các hoạt động thương mại như mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác.

  1. Những điểm Doanh nghiệp cần lưu ý trước khi ký kết Hợp đồng thương mại

Thứ nhất, Doanh nghiệp cần kiểm soát rủi ro về hiệu lực của hợp đồng. Điều kiện tiên quyết để một hợp đồng có giá trị pháp lý và ràng buộc các bên thực hiện các quyền, nghĩa vụ đã thỏa thuận là hợp đồng đó phải có hiệu lực pháp lý. Theo quy định tại Điều 117 Bộ luật dân sự năm 2015 (BLDS 2015), một hợp đồng được xem là có hiệu lực pháp lý khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: 1) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập; 2) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện; 3) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Vì vậy, Doanh nghiệp cần yêu cầu đối tác cung cấp tài liệu chứng minh năng lực pháp lý của họ để tránh rủi ro việc hợp đồng có thể bị vô hiệu hoặc đối tác không thể thực hiện được hợp đồng. Ngoài ra, hợp đồng không được rơi vào các trường hợp vô hiệu theo quy định tại các Điều từ 123 đến 128 và Điều 408 BLDS 2015. Do đó, trước khi thực hiện việc ký kết hợp đồng, Doanh nghiệp cần rà soát các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng cũng như đảm bảo hợp đồng không thuộc vào các trường hợp có thể bị xác định vô hiệu theo quy định pháp luật. Về hình thức của hợp đồng thương mại, cần tuân thủ theo các quy định đối với từng loại Hợp đồng thương mại được quy định tại Luật thương mại năm 2005 (LTM 2005). Việc không tuân thủ quy định về hình thức cũng có thể khiến cho Hợp đồng giữa các bên bị xác định là vô hiệu theo Điều 129 BLDS 2015.

Thứ hai, rủi ro về chủ thể ký kết hợp đồng. Khi thực hiện ký kết hợp đồng, Doanh nghiệp cần xác định chủ thể đại diện bên phía đối tác có thẩm quyền thay mặt công ty họ ký kết hợp đồng với doanh nghiệp mình hay không. Nếu chủ thể ký kết hợp đồng là người đại diện theo pháp luật của công ty, Doanh nghiệp cần xem xét các quy định về thẩm quyền trong Luật Doanh nghiệp và thẩm quyền nội bộ trong Điều lệ công ty hoặc các tài liệu quản trị khác của công ty có quy định về thẩm quyền của người đại diện theo pháp luật. Trường hợp người ký kết hợp đồng là người đại diện theo ủy quyền của đối tác, Doanh nghiệp cần kiểm tra Văn bản ủy quyền giữa đối tác và người được ủy quyền có phù hợp với quy định pháp luật hay chưa. Nếu văn bản ủy quyền phù hợp, Doanh nghiệp cần kiểm tra và đảm bảo rằng loại hợp đồng cũng như giá trị hợp đồng đang ký kết thuộc phạm vi ủy quyền trong văn bản ủy quyền và thời hạn ủy quyền còn hiệu lực tại thời điểm ký kết. Mặc dù việc ký kết với chủ thể không có quyền đại diện hoặc vượt quá phạm vi đại diện không dẫn đến hợp đồng bị vô hiệu nhưng khiến cho hợp đồng có thể không có giá trị ràng buộc đối với công ty đối tác theo quy định tại Điều 124, 143 BLDS 2015. Điều này có thể gây ra nhiều khó khăn cho Doanh nghiệp trong việc đảm bảo hợp đồng được thực hiện đúng theo những gì các bên thỏa thuận.

Thứ ba, trước khi ký kết hợp đồng, Doanh nghiệp cần chủ động rà soát các nhóm điều khoản có thể gây ra rủi ro đối với việc thực hiện hợp đồng của mình. Trong đó, cần tập trung vào 03 nhóm điều khoản như: đối tượng hợp đồng; nghĩa vụ của các bên; chế tài khi vi phạm hợp đồng.

Một là, về đối tượng hợp đồng: là điều khoản mô tả về giao dịch và số tiền phải thanh toán. Nếu đối tượng của hợp đồng là hàng hóa thì cần đưa ra các mô tả để nhận dạng như hình dạng, kết cấu, cấu trúc, quy tắc, chất lượng, công năng,…Hoặc đối tượng của hợp đồng là công việc thì cần nêu cụ thể công việc cần làm, như nào là hoàn thành công việc, tiến độ hoàn thiện,… Điều khoản về đối tượng hợp đồng phải chi tiết, làm rõ đối tượng đó để hạn chế hiểu sai, mẫu thuẫn trong cách hiểu về đối tượng dẫn đến các tranh chấp sau này khi thực hiện hợp đồng.

Hai là, về nghĩa vụ của các bên: Nhóm điều khoản này quy định các hành vi cụ thể mà mỗi bên bắt buộc phải thực hiện nhằm đạt được mục đích của hợp đồng. Điều khoản về nghĩa vụ cần làm rõ được các nội dung: Công việc (làm việc gì); nội dung công việc (các hạng mục, chi tiết bên trong); thời hạn thực hiện; cách thức thực hiện. Khi rà soát nhóm điều khoản về nghĩa vụ, Doanh nghiệp cần đảm bảo rằng các nghĩa vụ đã được quy định cụ thể, tránh việc diễn giải một cách mơ hồ từ đó đối tác có thể diễn giải theo một cách hiểu khác để trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của họ. Ngoài ra, Doanh nghiệp cũng cần kiểm tra các nghĩa vụ của bên mình được quy định trong hợp đồng có mang tính khả thi và Doanh nghiệp có thể thực hiện đúng theo thỏa thuận không. Ngược lại, về phía nghĩa vụ của đối tác, Doanh nghiệp cần xem xét thỏa thuận bổ sung thêm những nghĩa vụ khác để đảm bảo hợp đồng có thể được thực hiện một cách tốt nhất.

Ba là, về chế tài khi vi phạm hợp đồng. Theo quy định tại Điều 292 LTM 2005, các loại chế tài có thể áp dụng khi một bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng gồm: 1) Buộc thực hiện đúng hợp đồng; 2) Phạt vi phạm; 3) Buộc bồi thường thiệt hại; 4) Tạm ngừng thực hiện hợp đồng; 5) Đình chỉ thực hiện hợp đồng; 6) Huỷ bỏ hợp đồng; 7) Các biện pháp khác do các bên thỏa thuận. Trong đó, Doanh nghiệp cần lưu ý rằng đối với chế tài phạt vi phạm, các bên chỉ được quyền áp dụng nếu có thỏa thuận trong hợp đồng. Do đó, khi rà soát điều khoản chế tài, Doanh nghiệp cần xem xét đã thỏa thuận về chế tài này hay chưa, nếu chưa cần đề xuất bổ sung để được quyền áp dụng sau này. Ngoài ra, nếu trong hợp đồng có quy định về những trường hợp vi phạm mà bên bị vi phạm được quyền tạm ngừng thực hiện hợp đồng, đình chỉ thực hiện hợp đồng hoặc hủy bỏ hợp đồng thì Doanh nghiệp cần xem xét các trường hợp đã phù hợp hay chưa, tránh việc đối tác lạm dụng điều khoản này khi Doanh nghiệp chỉ vi phạm những lỗi thứ yếu và không đáng kể trong hợp đồng.

Trên đây là những phân tích của Công ty Luật An Lộc Victory & Cộng sự về các rủi ro mà Doanh nghiệp cần nhận diện trước ký kết hợp đồng thương mại. Để được tư vấn cụ thể hơn về các quy định pháp luật liên quan, giải đáp thắc mắc, hỗ trợ rà soát dự thảo hợp đồng, phân tích rủi ro nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, Quý Doanh nghiệp có thể liên hệ với Công ty Luật An Lộc Victory & Cộng sự qua thông tin bên dưới.

Điện thoại: 090.970.3868

Email: anloclaw@gmail.com

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo tại thời điểm đăng. Việc áp dụng vào từng vụ việc cần đối chiếu hồ sơ, thời điểm phát sinh và quy định có hiệu lực.