An Lộc Victory & Cộng sự
Chồng mất để lại toàn bộ tài sản cho người khác trong di chúc, người vợ và con có được hưởng di sản?

Theo quy định pháp luật, một người khi mất đi, di sản của họ sẽ được phân chia cho những người thừa kế theo 2 trường hợp. Trong trường hợp người mất không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được phân chia theo quy định pháp luật cho những người thừa kế theo các hàng thừa kế được quy định tại Điều 651 BLDS năm 2015. Ngược lại, nếu người mất lập di chúc để định đoạt tài sản của mình và di chúc được lập hợp pháp thì việc phân chia di sản được xác định theo di chúc. Không ít người khi lập di chúc vẫn giữ quan niệm rằng di sản là tài sản do mình tạo ra nên có quyền định đoạt tuyệt đối cho bất kỳ ai, ngay cả những người không phải là thành viên trong gia đình. Do đó, trên thực tế, có những trường hợp khi người chồng hoặc vợ mất đã để lại toàn bộ di sản của mình cho một người thứ ba. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, quyền tự do lập di chúc luôn chịu sự giới hạn bởi một cơ chế mang tính nhân đạo nhằm bảo vệ các đối tượng yếu thế và duy trì nghĩa vụ gia đình.
Trong phạm vi bài viết này, An Lộc Victory và cộng sự sẽ làm rõ trường hợp thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 nhằm giúp Quý Khách hàng nắm vững quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân.
1. Căn cứ pháp lý và nhóm đối tượng được thừa kế không phụ thuộc vào di chúc
Theo quy định tại Điều 644 BLDS năm 2015, những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản thừa kế ngay cả khi họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn quy định:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.
Ngoại lệ: Quy định tại Điều 644 sẽ không áp dụng đối với những người đã từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc thuộc trường hợp không có quyền hưởng di sản quy định tại Khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 (như người có hành vi ngược đãi nghiêm trọng, cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản, hoặc có hành vi gian dối, giả mạo di chúc).
2. Mức di sản được hưởng và cách tính:
Các chủ thể được liệt kê phía trên sẽ được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật.
Ví dụ: Ông A qua đời, để lại khối di sản thừa kế giá trị 1,8 tỷ đồng. Ông A có vợ là bà B, 2 người con trai gồm C (25 tuổi) và D (12 tuổi). Trước khi qua đời, ông A đã lập di chúc để lại toàn bộ tài sản của mình cho bà E (bạn của ông A) và di chúc này được lập hợp pháp theo quy định pháp luật. Lúc này, căn cứ theo Điều 644 BLDS năm 2015, di sản thừa kế của ông A được phân chia như sau:
Đầu tiên, cần xác định, nếu ông A không lập di chúc để định đoạt tài sản của mình thì di sản sẽ được chia theo quy định pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông A gồm: bà B, 2 con C và D. Lúc này, giá trị suất thừa kế của 01 người là: 1,8 tỷ đồng : 3 = 600 triệu đồng.
Tuy nhiên, do ông A đã để lại di chúc để lại toàn bộ tài sản của mình cho bà E nên căn cứ theo quy định về Người thừa kế không phụ thuộc di chúc, chỉ có bà B và D được hưởng thừa kế và được hưởng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật như đã tính ở trên. Cụ thể: mỗi người sẽ được hưởng: 2/3 x 600 triệu đồng = 400 triệu đồng.
Vậy phần di sản còn lại của ông A sau khi phân chia cho bà B và D là 1 tỷ đồng và bà E được hưởng toàn bộ phần di sản còn lại này.
Có thể thấy rằng, pháp luật đã có những quy định rất nhân văn nhằm bảo vệ quyền lợi cho những chủ thể yếu thế trong xã hội. Các cá nhân cần chủ động tìm hiểu và nắm rõ các quy định pháp luật trên để tự bảo vệ quyền của mình trong trường hợp chồng hoặc vợ của mình mất và để lại toàn bộ di chúc cho một người thứ ba khác.
Thông điệp: Tôn trọng di nguyện của người đã mất là điều cần thiết, nhưng việc bảo vệ quyền lợi người yếu thế cũng là một vấn đề mà pháp luật cần quan tâm. Do đó, quy định về thừa kế không phụ thuộc di chúc là một quy định mang tính nhân văn sâu sắc giúp cân bằng giữa quyền tự do định đoạt tài sản của cá nhân với trách nhiệm bảo đảm cuộc sống cho các thành viên phụ thuộc trong gia đình.
Trên đây là những phân tích của An Lộc Victory & Cộng sự về các quy định liên quan đến thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Để được tư vấn cụ thể hơn về các quy định pháp luật liên quan, giải đáp thắc mắc, hỗ trợ rà soát di chúc, tính toán giá trị suất thừa kế cũng như chuẩn bị hồ sơ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, Quý Khách hàng có thể liên hệ với Công ty Luật An Lộc Victory & Cộng sự qua thông tin bên dưới.
Điện thoại: 090.970.3868
Email: anloclaw@gmail.com
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo tại thời điểm đăng. Việc áp dụng vào từng vụ việc cần đối chiếu hồ sơ, thời điểm phát sinh và quy định có hiệu lực.
