An Lộc Victory & Cộng sự
Chuyển đất nông nghiệp lên đất ở năm 2026: Không phải trường hợp nào cũng phải nộp 100% chênh lệch

“Đất của tôi có lên thổ cư được không?” – câu hỏi chưa đủ
Trong cách gọi thông thường, người dân thường nói “lên thổ cư”; về pháp lý, đây là thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở. Từ năm 2026, vấn đề này càng được quan tâm vì Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định 50/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế tính tiền sử dụng đất có lợi hơn cho một số trường hợp cụ thể.
Điều cần lưu ý là không phải mọi thửa đất nông nghiệp đều tự động được chuyển sang đất ở, và cũng không phải ai chuyển mục đích trong năm 2026 đều chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch.
Điều kiện chuyển mục đích phải được kiểm tra trước khi tính tiền
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác nhận trong hướng dẫn năm 2026 rằng điều kiện chuyển mục đích được xác định theo Điều 116 Luật Đất đai và khoản 3 Điều 4 Nghị quyết 254/2025/QH15. Trường hợp đáp ứng điều kiện và chỉ chuyển một phần thửa đất thì theo cơ chế mới không bắt buộc phải tách phần diện tích đó thành thửa riêng.
Do đó, trước khi hỏi “phải đóng bao nhiêu tiền”, khách hàng cần kiểm tra ít nhất: loại đất đang sử dụng; nguồn gốc thửa đất; quy hoạch có liên quan; diện tích dự kiến chuyển; điều kiện tiếp cận giao thông; hạn mức đất ở tại địa phương và lịch sử chuyển mục đích của chính người sử dụng đất.
Mức 30% – 50% – 100% được áp dụng như thế nào?
Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định cơ chế tính tiền đối với đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất, khi chuyển sang đất ở. Trong trường hợp thuộc đúng diện này, phần diện tích trong hạn mức giao đất ở áp dụng mức 30% chênh lệch giữa tiền tính theo giá đất ở và giá đất nông nghiệp; phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức áp dụng 50%; phần vượt cao hơn tiếp tục áp dụng 100% chênh lệch.
Nghị định 50/2026/NĐ-CP còn quy định chính sách này chỉ được áp dụng một lần cho một hộ gia đình, cá nhân, trên một thửa đất do họ lựa chọn. Lần chuyển tiếp theo trên thửa đó hoặc thửa khác sẽ tính 100% chênh lệch theo quy định; việc xác định số lần được tính từ ngày 01/08/2024.
Đây là điểm cần đặc biệt thận trọng. Khách hàng có nhiều thửa đất không nên nộp hồ sơ riêng lẻ mà chưa đánh giá thửa nào có lợi nhất để sử dụng chính sách một lần này.
Vì sao có người nói “được giảm 70%” nhưng hồ sơ thực tế lại không được?
“Giảm 70%” là cách diễn đạt thông thường khi người dân chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch. Tuy nhiên, cơ chế này phụ thuộc nguồn gốc và tình trạng pháp lý của đất, không áp dụng chung cho tất cả đất nông nghiệp mua chuyển nhượng rồi xin lên đất ở. Chính cơ quan thuế tại TP.HCM năm 2026 đã phải giải đáp riêng về trường hợp người dân hỏi liệu chuyển thêm đất nông nghiệp có mặc nhiên được hưởng chính sách này hay không.
Vì vậy, chỉ nhìn vào mục đích sử dụng ghi trên Giấy chứng nhận là chưa đủ.
Giá nào được dùng để tính nghĩa vụ tài chính?
Theo Nghị định 50/2026/NĐ-CP, giá đất ở và giá đất nông nghiệp dùng trong trường hợp này là giá trong bảng giá đất tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích.
Điều này khiến thời điểm nộp hồ sơ, vị trí thửa đất và bảng giá của địa phương trở thành những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến khoản tiền phải nộp.
Luật sư nên tham gia ở giai đoạn nào?
Hiệu quả nhất là trước khi nộp đơn xin chuyển mục đích. Luật sư có thể rà soát nguồn gốc đất, căn cứ quy hoạch, hạn mức, điều kiện áp dụng chính sách 30%–50%–100%; kiểm tra phương án chuyển toàn bộ hay một phần và dự kiến các nghĩa vụ tài chính.
Nếu đã có quyết định nhưng số tiền sử dụng đất có dấu hiệu chưa được áp dụng đúng cơ chế mới, cần rà soát trường hợp có thuộc diện được tính hoặc tính lại theo Nghị quyết 254 và Nghị định 50 hay không. Bộ Tài chính đã yêu cầu các địa phương đẩy nhanh việc tính hoặc tính lại đối với các trường hợp đủ điều kiện.
Trước khi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở, khách hàng có thể gửi Giấy chứng nhận và thông tin nguồn gốc đất cho An Lộc Victory & Cộng sự để rà soát điều kiện, hạn mức và phương án nghĩa vụ tài chính phù hợp.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo tại thời điểm đăng. Việc áp dụng vào từng vụ việc cần đối chiếu hồ sơ, thời điểm phát sinh và quy định có hiệu lực.
