An Lộc Victory & Cộng sự
Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động – Những rủi ro mà Doanh nghiệp có thể vướng phải khi không thực hiện đúng quy định pháp luật

Trên thực tiễn, một số công ty không nắm rõ các quy định về pháp luật lao động và nghĩ rằng chỉ cần người lao động không thực hiện đúng công việc của mình hoặc thực hiện không hiệu quả thì công ty được quyền cho người lao động đó thôi việc mà bỏ qua các điều kiện, trình tự pháp luật đã quy định. Hậu quả của việc này là doanh nghiệp thường thua kiện tại Tòa án, đối mặt với nghĩa vụ bồi thường thiệt hại rất lớn, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu và môi trường làm việc nội bộ. Ngược lại, chính người lao động cũng không nắm được các quy định pháp luật và chấp nhận với việc công ty chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật từ đó ảnh hưởng lớn đến các quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân.
Trong phạm vi bài viết này, An Lộc Victory và Cộng sự sẽ giúp cho người lao động và Công ty nắm được các trường hợp nào Công ty được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động và trình tự, thủ tục của việc này. Ngoài ra, bài viết cũng sẽ phân tích về hậu quả pháp lý nếu Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật để cả Công ty và người lao động hiểu được quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình.
Căn cứ để Công ty được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động
Khác với người lao động có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần lý do (chỉ cần tuân thủ thời hạn báo trước), người sử dụng lao động chỉ được phép đơn phương chấm dứt HĐLĐ khi thuộc vào một trong các trường hợp cụ thể quy định tại Khoản 1 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 bao gồm:
1) Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động được xác định theo tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành công việc trong quy chế của người sử dụng lao động. Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc do người sử dụng lao động ban hành nhưng phải tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở;
2) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc đã điều trị 06 tháng liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng hoặc quá nửa thời hạn hợp đồng lao động đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục. Khi sức khỏe của người lao động bình phục thì người sử dụng lao động xem xét để tiếp tục giao kết hợp đồng lao động với người lao động;
3) Do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa hoặc di dời, thu hẹp sản xuất, kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải giảm chỗ làm việc;
4) Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn quy định tại Điều 31 của Bộ luật này;
5) Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại Điều 169 của Bộ luật này, trừ trường hợp có thỏa thuận khác;
6) Người lao động tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên;
7) Người lao động cung cấp không trung thực thông tin theo quy định tại khoản 2 Điều 16 của Bộ luật này khi giao kết hợp đồng lao động làm ảnh hưởng đến việc tuyển dụng người lao động.
Ngoài các trường hợp được liệt kê trên, Công ty không được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng với người lao động. Trong đó, cần lưu ý, Công ty chỉ được áp dụng căn cứ “Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động ” khi Công ty đã ban hành Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc trước đó và đã tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.
Trình tự, thủ tục để Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động
Khi đã có căn cứ để chấm dứt hợp đồng lao động theo khoản 1 Điều 36 BLLĐ năm 2019, Công ty cần tuân thủ về thời hạn báo trước cho người lao động theo khoản 2 Điều này. Cụ thể:
- Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn;
- Ít nhất 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng;
- Ít nhất 03 ngày làm việc đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn dưới 12 tháng và đối với trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này;
- Đối với một số ngành, nghề, công việc đặc thù thì thời hạn báo trước được thực hiện theo quy định của Chính phủ.
BLLĐ 2019 không quy định hình thức thông báo. Do đó, người sử dụng lao động phải chứng minh mình đã thông báo khi xảy ra tranh chấp.
Những trường hợp pháp luật không cho phép Công ty được đơn phương chấm dứt HĐLĐ
Theo quy định của pháp luật, dù người sử dụng lao động có căn cứ để đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và tuân thủ về thời hạn báo trước nhưng nếu thuộc vào một trong các trường hợp quy định tại Điều 37 BLLĐ thì Công ty vẫn bị xem là đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật. Các trường hợp này gồm:
1. Người lao động ốm đau hoặc bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36 của Bộ luật này.
2. Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý.
3. Người lao động nữ mang thai; người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Do đó, nếu Công ty vi phạm một trong các điều kiện về căn cứ, thời hạn báo trước hoặc chấm dứt với các trường hợp mà pháp luật không cho phép thì việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động này được xem là đơn phương chấm dứt trái pháp luật.
Hậu quả pháp lý mà Công ty phải chịu khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật
Theo quy định tại Điều 41 BLLĐ 2019, khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì người sử dụng lao động phải thực hiện những nghĩa vụ sau:
Thứ nhất, Công ty phải nhận người lao động trở lại làm việc đồng thời trả tiền lương, đóng BHXH, BHYT, BHTN trong những ngày người lao động không làm việc và trả thêm cho người lao động ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc thì Công ty phải trả thêm trợ cấp thôi việc theo quy định pháp luật để chấm dứt HĐLĐ. Nếu Công ty không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý thì ngoài hai khoản tiền trên, Công ty phải bồi thường thêm cho người lao động theo thỏa thuận của các bên và phải ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.
Thứ hai, nếu vi phạm quy định thời hạn báo trước thì Công ty phải trả cho người lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước.
Có thể thấy rằng, nếu không nắm được các quy định trên, Công ty sẽ phải chịu những khoản tiền lớn để trả cho người lao động và người lao động cũng không biết được các quyền lợi chính đáng mà mình được hưởng khi Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.
Trên đây là những phân tích của Công ty Luật An Lộc Victory & Cộng sự về các lưu ý pháp lý quan trọng mà Công ty và người lao động cần nắm rõ khi Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Nếu bạn là Doanh nghiệp cần tư vấn cụ thể hơn về các quy định pháp luật liên quan, giải đáp thắc mắc, hỗ trợ rà soát quy chế nội bộ và tư vấn quy trình chấm dứt hợp đồng lao động hoặc là người lao động đang bị Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, hãy liên hệ với An Lộc Victory & Cộng sự để bảo vệ một cách tốt nhất quyền lợi của mình.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo tại thời điểm đăng. Việc áp dụng vào từng vụ việc cần đối chiếu hồ sơ, thời điểm phát sinh và quy định có hiệu lực.
